Przyjemne z przyjemnym - Kolejowa Bydgoszcz

Czasem dobrze jest połączyć przyjemne z pożytecznym, ale jeszcze lepiej gdy łączymy przyjemne z przyjemnym! Takim połączeniem są dla mnie wycieczki rowerowe, które po drodze zahaczają o szlaki i stacje kolejowe, których mamy sporo w Bydgoszczy i okolicach. Pociągi fascynowały mnie od zawsze, a moje dzieciństwo wspominam między innymi przez pryzmat częstych wizyt na stacji Bydgoszcz Leśna i podróży parowozem do Ostromecka. Szczególnie utkwiły mi w pamięci pędzące po szynach parowozy, buchające parą „kopciuchy”, które wówczas były już wycofywane z polskich torów.

Dzięki wycieczkom rowerowym można dotrzeć w wiele ciekawych miejsc, zobaczyć szlaki kolejowe i jadące po szynach pociągi z nieco innej perspektywy. Co prawda dziś niewiele dobrego można powiedzieć o polskich kolejach. Likwidowane połączenia, zaniedbane dworce, przestarzały tabor, to wszystko prawda, jednak chyba wszyscy zgodzą się, że polska kolej ma swój specyficzny i niepowtarzalny klimat. Najlepszym na to dowodem jest ogromna liczba stron i forów internetowych, na których miłośnicy kolei prezentują swoje fotografie i doświadczenia związane z koleją.

Kolej dotarła do miasta nad Brdą już w połowie XIX wieku. W 1851 roku otwarto linię łączącą Bydgoszcz z Krzyżem w Wielkopolsce i dzięki temu możliwa stałą się podróż z Bydgoszczy do Berlina. Od tamtej pory nastąpił intensywny rozwój sieci kolejowej na ziemi bydgoskiej. W 1852 roku Bydgoszcz uzyskała połączenie z Gdańskiem. 10 lat później możliwa stała się podróż znad Brdy do Torunia i dalej do Warszawy. W 1872 roku otwarto szlak kolejowy do Inowrocławia i dalej przez Gniezno do Poznania. W latach 80-tych przybyła linia do Fordonu, którą w 1893 roku przedłużono do Unisławia i Chełmży wraz z wybudowaniem mostu drogowo-kolejowego na Wiśle. Początek XX wieku przyniósł budowę linii kolejowych do Szubina, Żnina i Kcynii, dzięki czemu powstało alternatywne połączenie Bydgoszczy z Poznaniem (1908). Ostatnim istotnym przedsięwzięciem kolejowym w rejonie bydgoskim było uruchomienie w 1930 roku linii kolejowej łączącej Bydgoszcz z Gdynią. W założeniu miała ona stanowić alternatywę wobec istniejącego połączenia Bydgoszcz-Tczew-Gdańsk. O budowie szlaku przez Bory Tucholskie zadecydowały głównie czynniki polityczne i dążenie do uniezależnienia się od konieczności transportu nad morze przez teren Wolnego Miasta Gdańska. Wraz z uruchomieniem połączenia, linia przejęła funkcję magistrali węglowej i na tej trasie odbywał się transport węgla ze Śląska do nowopowstałego portu w Gdyni. Zmiana sytuacji politycznej po II wojnie światowej spowodowała, że linia przez Kościerzynę straciła swoje strategiczne znaczenie i od tamtej pory służyła głównie na potrzeby lokalnego ruchu osobowego.

Z powyższego widać, że zachowany do dziś, zasadniczy układ komunikacji kolejowej w regionie, ostatecznie ukształtował się blisko 100 lat temu. Ostatnie dziesięciolecia przyniosły jedynie drobniejsze zmiany, które przejawiały się budową większej liczby torów wzdłuż szlaku, bądź elektryfikacji linii. Niestety przykrym znakiem współczesnych czasów jest upadek znaczenia transportu kolejowego i likwidacja wielu połączeń. Do krajobrazu na stałe wpisały się elementy niszczejącej infrastruktury, zdewastowanych budynków i peronów. Można natknąć się również na odcinki szlaków pozbawione torów, gdzie o przeszłości tych miejsc świadczą jedynie charakterystycznie wyprofilowane nasypy kolejowe.

Jednak bez względu na kondycje przewozów kolejowych w Polsce trzeba pamiętać, że Bydgoszcz jest jednym z ważniejszych węzłów kolejowych w kraju. Dotyczy to zarówno transportu pasażerskiego, jak również towarowego. W mieście krzyżuje się 5 linii kolejowych, ponadto znajdują się tutaj dwie łącznice towarowe (Bydgoszcz Towarowa, Bydgoszcz Wschód Towarowa).

Linie kolejowe wg numeracji PKP PLK SA:

Linia nr 18 – Kutno – Piła
Linia nr 131 – Chorzów Batory – Tczew
Linia nr 201 – Nowa Wieś Wielka – Gdynia Port
Linia nr 209 – Brodnica – Kowalewo Pomorskie – Bydgoszczy Wschód
Linia nr 356 – Poznań Wschód – Bydgoszcz Główna

Bydgoszcz jest doskonale skomunikowana z innymi regionami kraju, a ruch kolejowy odbywa się tutaj w pięciu zasadniczych kierunkach (Gdańsk, Warszawa, Katowice, Poznań, Szczecin). Szczególnie ważne jest położenie miasta na tzw. magistrali węglowej, czyli szlaku łączącym Górnośląski Okręg Przemysłowy z portami morskimi w Gdańsku i Gdyni. Przez Bydgoszcz codziennie przetaczają się składy węglarek, kontenerów i cystern ciągnięte przez ciężkie i niekiedy bardzo sfatygowane elektrowozy. Transport towarowy w regionie potęguje także obecność w okolicy dużych zakładów przemysłowych takich jak Zakłady Chemiczne ZACHEM, PESA Bydgoszcz oraz NaftoBaza w Nowej Wsi Wielkiej) Oprócz głównych szlaków kolejowych w okolicach Bydgoszczy odnajdziemy bardzo wiele mniej uczęszczanych, albo całkowicie zamkniętych linii. Schowane w leśnych gęstwinach tory, malownicze przejazdy kolejowe, zniszczone ze starości elementy infrastruktury - wszystko to tworzy specyficzny klimat, który możemy doskonale poczuć odwiedzając te miejsca na rowerze. Dla tych którzy chcieliby posmakować tej przyjemności polecam takie miejsca:

- stacja kolejowa Rynkowo
- łącznica Bydgoszcz Towarowa
- stacja kolejowa Bydgoszcz Leśna
- bocznica i stacja kolejowa Emilianowo
- nieczynna stacja kolejowa Prądocin
- stacja i bocznica kolejowa Maksymilianowo
- stacja kolejowa Ślesin
- stacja kolejowa Ostromecko
- stacja kolejowa Trzciniec
- odcinek Bydgoszcz Główna - Bydgoszcz Leśna